واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

1000

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

و در عين حال كركوز را از انتقام‌جوئى منع كرد و گفت كه اگر به كين خواهى برخيزد تنبيه خواهد شد . مع هذا تحريكات دشمنان كركوز سرانجام با موفقيت قرين گشت و گناه با خود كركوز بوده است . زيرا كه وى به رغم گفته و منع قاآن كين‌خواهى از دشمنان خويش را دنبال كرد . گذشته از اين با سخنانى گستاخانه به يكى از اميران جغتاى توهين كرد و وى را رنجانيد و دربارهء شخص يسلون كه فرمانروا بود به بىاحترامى سخن گفت . اكنون دشمنان وى زمينه‌اى براى تحريك عليه او يافته بودند . گذشته از اين در آن گيرودار اوكتاى قاآن وفات يافت و توراكينا خاتون جينقاى را طرد كرد . كركوز را بر اردوى جغتائيان الغ ايف بردند و بخاطر سخنان گستاخانه‌اش « دهن او را از سنگ پر كردند و بكشتند » « 1 » . هنگام جريان محاكمه يكى از اميران به شدت سخن شرف الدين را قطع كرد و گفت كه كركوز در اين بلائى كه گرفتار شده خود مقصر است « اگر از اين خلاص يابد امثال تو [ مفتنان پست ] چه مرداواند » و خردمندانه‌تر آن‌كه ناچيزى خويش را در برابر او از ياد نبرند « 2 » . وقايعى كه در زمان حكومت توراكينا خاتون در مغولستان روى داد تأثيرى بس ناگوارتر در ذهن شخص باقى مىگذارد . بنا به گفتهء رشيد الدين « 3 »

--> ( 1 ) - تاريخ كركوز در تأليف جوينى آمده است ، نسخهء خطى GPB ، IV ، 2 ، 34 ، ورقهاى 190 - 183 ؛ ( چاپ قزوينى ، II ، 242 - 225 ) ؛ 121 - 109 . d ' Ohsson , « Histoire des Mongols » , t . III , pp . ( 2 ) - جوينى ، نسخهء خطى GPB ، IV ، 2 ، 34 ، ورق 204 ؛ ( چاپ قزوينى ، II ، 274 - 273 ) . ( 3 ) - رشيد الدين ، نسخهء خطى موزهء آسيائى ( 66 D ) 566 a ، ورق 171 ؛ نسخهء خطى GPB درن 289 ، ورق 149 ؛ ( چاپ بلوشه ، 3 ) .